966
Tədqiqatın adı: Supermarket məlumatları əsasında Azərbaycanda inflyasiyanın tələb və təklif komponentlərinin müəyyənləşdirilməsi
Nömrə: 02/2024
Müəlliflər: Xəzan Baxşalıyev, Vüqar Əhmədov
Dil: İngilis dili
Tarix: 2024
Xülasə: Təklif və tələb arasındakı tarazlıq inflyasiyaya təsir göstərir və bu iki amildən hansının üstünlük təşkil etməsi iqtisadi siyasət üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Təklif və tələb amillərinin inflyasiyaya töhfələrini ayırd etmək iqtisadi şoklar zamanı inflyasiyanın nədən qaynaqlandığı haqqında məlumat verir və bu isə pul siyasətinin formalaşdırılması üçün vacib əhəmiyyət daşıyır. Dekompozisiya yanaşması nəzəri çərçivələri sınaqdan keçirmək üçün bir alət kimi çıxış edir və siyasətçilərə, mütəxəssislərə inflyasiyaya töhfə verən amilləri izləməyə imkan yaradır. Məqalə inflyasiyanı təklif və tələb üzrə komponentlərə ayırmaq məqsədi daşıyır və bu məqsədlə alternativ mikro-əsaslı yanaşmadan istifadə edilir. Məqalə qiymət formalaşmasının fundamental nəzəriyyəsinə, yəni qiymət və miqdar arasındakı əlaqəyə əsaslanır. Qiymətləndirmələrdə 2020–2025-ci illər ərzində Azərbaycanın iri supermarket şəbəkələrində satılan 2559 məhsul üzrə aylıq mikro-məlumatlardan istifadə edilmişdir. Hər bir məhsul üçün ayrıca Struktur Vektor Avtoreqressiv (SVAR) modeli qurularaq təhlil aparılmış və ümumilikdə 2559 SVAR modeli vasitəsilə inflyasiyanın tələb və ya təklif şoklarından qaynaqlandığı müəyyən edilmişdir.
SVAR modellərinin ilkin nəticələri tələb şoklarının xüsusilə COVID-19 pandemiyasından sonrakı bərpa dövründə inflyasiyanın əsas drayveri olduğunu göstərmişdir. Bu isə mövcud makro iqtisadi modellərdə kifayət qədər əks olunmamışdır. Tədqiqat işi tələbə bağlı inflyasiyanın əhəmiyyətini qiymətləndirmək üçün bir alət təqdim edərək, siyasətçilərə real prosesləri anlamağa və düzgün siyasət qərarlarına kömək edir.
Açar sözlər: Təklif və tələb əsaslı inflyasiya, SVAR modeli, supermarket məlumatları
JEL təsnifatı: E30, E31, E52, E58
